Chronologia Mezoameryki

Mezoameryka, archeologia, chronologia, preklasyk, klasyk, postklasyk, archaik, Paleoindianie

Mayapan Jukatan Meksyk, chronologia Mezoameryki: postklasyk
Późnopostklasyczne Mayapan, Jukatan, Meksyk (fot: P.A. Trześniowski 2015)

Wszystkie państwa, cywilizacje czy religie przechodzą okresy wzrostu, rozkwitu i rozkładu, prowadzącego ku ostatecznej destrukcji. Nie inaczej było z cywilizacją Majów i tak zasadniczo przedstawia się chronologia Mezoameryki, choć w miarę rozwiązywania zagadek ich przeszłości skrytych wśród roślinności pod kamieniami w selwie, funkcje przypisywane intuicyjnie poszczególnym erom, jak np. traktowanie okresu preklasycznego jako formatywny, straciły pierwotny sens, zaś granice pomiędzy nimi zaczęły się zacierać, przyjmując charakter coraz bardziej umowny. Prekolumbijską linię życia Mezoameryki dzieli się na pięć głównych okresów: paleoindiański, archaiczny, preklasyczny, klasyczny i postklasyczny. Trzy ostatnie właśnie, potocznie określane jako preklasyk, klasyk i postklasyk, odzwierciedlały standardowy dla każdej cywilizacji proces formowania, prosperity i upadku, jednak zgodnie z obecnym stanem wiedzy ich nazwy mają znaczenie wyłącznie chronologiczne. Każdy okres ulega dalszemu podziałowi na epoki (tabela poniżej). Granice okresów i epok są orientacyjne i niejednakowe dla poszczególnych obszarów Mezoameryki.[1]

chronologia Mezoameryka
Chronologia Mezoameryki (P.A. Trześniowski 2022)

[1] Chronologia Mezoameryki różni się nawet między ostatnimi wydaniami najbardziej popularnych podręczników, jak: Robert J. Sharer i Loa P. Traxler (2006) The Ancient Maya (wydanie 6), Justyna Olko i Jarosław Źrałka (2008) W krainie czerni i czerwieni – Kultury prekolumbijskiej Mezoameryki, Michael D. Coe i Stephen Houston (2015) The Maya (wydanie 9), czy Paul Amaroli (2015) Arqueologia de El Salvador. Zamieszczona tabela bazuje na aktualnych badaniach i najnowszych odkryciach.

Chcesz wiedzieć więcej?

Przemek A. Trześniowski

© Przemek A. Trześniowski | archeologia.edu.pl

3 komentarze

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *