Wyżyny Majów, Mezoameryka

Wyżyny Majów, Mezoameryka mapa
Mezoameryka – Wyżyny Majów (Maya Highlands) – © P.A. Trześniowski.

Wyżyny Majów to region kulturowy Mezoameryki zdominowany geograficznie przez Sierra Madre, łańcuch gór zbudowanych z czynnych i wygasłych wulkanów, które ciągną się z Chiapas, od przesmyku Tehuantepec przez Gwatemalę aż do Salwadoru, wzdłuż wschodniego wybrzeża Pacyfiku. W Meksyku Sierra Madre de Chiapas bywają też nazywane Sierra de Soconusco, ale poza Meksykiem góry te to po prostu Sierra Madre.

Wyżyny Majów, Sierra Madre de Chiapas, Meksyk
Górzysty krajobraz Sierra Madre de Chiapas (fot: P.A. Trześniowski).

Pod względem geologii, Wyżyny Majów to potężna kordyliera uformowana serią neogenicznych i plejstoceńskich erupcji, które utworzyły gruby na kilkadziesiąt metrów płaszcz pumeksu i popiołów wulkanicznych, pokrytych cienką warstwą bardzo żyznej gleby. Millenia erozji ukształtowały krajobraz pokryty głębokimi wąwozami, oddzielającymi kopulaste grzbiety. Jest tam też kilka bardziej rozległych dolin, jak Valle de la Ermita, które były centrami cywilizacji Majów.

Sierra Madre de Chiapas

Tonina, Chiapas, Meksyk
Tonina, Sierra Madre de Chiapas, Meksyk (fot: P.A. Trześniowski 2022)

Górskie pasmo Sierra Madre de Chiapas wznosi się stromo z nadbrzeżnych nizin do wysokości około 2700 m n.p.m., opadając łagodniej w kierunku Rio Grijalva i centralnej Doliny Chiapas. Najwyższym szczytem Sierra Madre jest położony w Gwatemali wulkan Tajumulco (4203 m n.p.m) – najwyższy szczyt Ameryki Środkowej. Podobnej wysokości sięga również leżący na granicy Meksyku i Gwatemali wulkan Tacana (4064 m n.p.m.). Oba wulkany nie osiągają jednak wysokością granicy wiecznego śniegu. Na północ od łańcucha znajduje się pasmo skał magmowych i przeobrażonych, a za nimi pochodzące z kredy i paleogenu wapienie, które w bardziej wilgotnych, graniczących z nizinami obszarach, nabrały wyszukanych, ukształtowanych erozją form.

Wyżyny Majów, Sierra Madre de Chiapas, Meksyk
Górzysty krajobraz Sierra Madre de Chiapas (fot: P.A. Trześniowski).

Wyżyny Majów obecnie

Maya, Kaminaljuyu, Gwatemala, Guatemala
Obrzędy współczesnych Majów na terenie stanowiska archeologicznego Kaminaljuyu, Gwatemala (fot: P.A. Trześniowski 2022)

Dziś w takich miejscach kwitną miasta, jak: Nueva Guatemala (dawne Kaminaljuyu) czy Quetzaltenango (dawne Xelajú) w Gwatemali, Comitan de Dominguez (dawne Balún Canán) czy Ocosingo (obok ważnego klasycznego stanowiska Tonina) w Chiapas w Meksyku czy Chalchuapa (dawne preklasyczne stanowisko archeologiczne Casa Blanca i późnoklasyczne stanowisko archeologiczne Tazumal) w Salwadorze. Współczesna kultura Majów, zakorzeniona w całym spektrum dawnych wierzeń, jest żywym elementem tutejszego krajobrazu do dziś.

Kaminaljuyu, Gwatemala, Guatemala
Kaminaljuyu, południowa Gwatemala (fot: P.A. Trześniowski 2022)
Tazumal, Salwador
Stanowisko archeologiczne Tazumal w Salwadorze (fot: P.A. Trześniowski).
Olmecki artefakt, Tazumal, Salwador
Olmecki monument pozbawiony kontekstu, obecnie eksponowany na terenie stanowiska archeologicznego Tazumal w Salwadorze (fot: P.A. Trześniowski).
Tazumal, Salwador
Stanowisko archeologiczne Tazumal w Salwadorze (fot: P.A. Trześniowski).
Olmecki artefakt, Tazumal, Salwador
Olmecki pozbawiony kontekstu monument, obecnie eksponowany na terenie stanowiska archeologicznego Tazumal w Salwadorze (fot: P.A. Trześniowski).
Casa Blanca, Chalchuapa, Salwador
Wczesnoklasyczne stanowisko archeologiczne Casa Blanca w Chalchuapa
w Salwadorze (fot: P.A. Trześniowski).
Casa Blanca, Chalchuapa, Salwador
Wczesnoklasyczne stanowisko archeologiczne Casa Blanca w Chalchuapa
w Salwadorze (fot: P.A. Trześniowski).

© Przemek A. Trześniowski | archeologia.edu.pl

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *