Toh – motmot – piłodziób

motmot pilodziob Momotus lessonii
Motmot żółtopierśny (Momotus lessonii), Salwador (fot: P.A. Trześniowski 2021)

Mezoameryka, natura, przyroda, motmot, toh, piłodziób, ornitologia, ptaki

motmot pilodziob blekitnobrwisty eumomota supeciliosa ptak bird meksyk mexico
Motmot (Eumomota supeciliosa), piłodziób czarnogardły/błękitnobrwisty przy Cenote Dreamgate, Riviera Maya, Jukatan, Meksyk (fot: P.A. Trześniowski 2024)

Motmot to prawdziwy rarytas ornitologiczny. Ptak o groteskowej budowie ogona, składającego się z dwóch lotek, umieszczonych na dwóch długich antenach. Jego nazwa to onomatopeja. Pochodzi ona od dźwięku wydawanego przez jeden z gatunków: piłodzioba żółtopierśnego (tak naprawdę brzmi on bardziej jak uut-uut). Polska nazwa – piłodziób pochodzi od ząbkowanych krawędzi tnących dzioba, spotykanych u większości gatunków.

motmot pilodziob blekitnobrwisty eumomota supeciliosa ptak bird
Motmot (Eumomota supeciliosa), piłodziób czarnogardły/błękitnobrwisty przy Cenote Nohoch Nah Chich, Riviera Maya, Jukatan, Meksyk (fot: P.A. Trześniowski 2021)

Motmoty (Momotidae) – po polsku piłodzioby to rodzina ptaków kraskowatych. Żyją one na obu kontynentach Ameryk, od północy dzisiejszego Meksyku aż po Argentynę (autor widywał motmoty w dolinie Urubamba, w trakcie wykopalisk archeologicznych w Peru). Do rodziny motmotów należy sześć rodzajów ptaków.

motmot pilodziob blekitnobrwisty eumomota supeciliosa ptak bird
Motmot (Eumomota supeciliosa), piłodziób czarnogardły/błękitnobrwisty, Riviera Maya, Jukatan, Meksyk (fot: P.A. Trześniowski 2021)

W Mezoameryce najczęściej spotykamy ptaki z rodzajów: Momotus i Eumomota. Motmoty gniazdują w tunelach wyrzeźbionych w klifach, skarpach, a na Jukatanie również w zagłębieniach krasowych w pobliżu cenot i wejść do jaskiń.

Cenoty – naturalny atraktor

motmot pilodziob blekitnobrwisty eumomota supeciliosa ptak bird
Motmot (Eumomota supeciliosa), piłodziób czarnogardły/błękitnobrwisty, Riviera Maya, Jukatan, Meksyk (fot: P.A. Trześniowski 2021)

Na Jukatanie motmoty spotykane są najczęściej w pobliżu cenot nieco mniej przytłoczonych ruchem turystycznym, jak Cenote Nohoch Nah Chich, Cenote Dreamgate, Cenote Taak Bi Ha, Cenote Tak Be Luum, Cenote Nicte Ha, czy Cenote Las Calaveras w Otoch Maax Yetel Kooh, ale zdarzają się nawet w tak zatłoczonych miejscach jak Cenote Ik Kil w Chichen Itza.

motmot pilodziob blekitnobrwisty eumomota supeciliosa ptak bird
Motmot (Eumomota supeciliosa), piłodziób czarnogardły/błękitnobrwisty, Riviera Maya, Jukatan, Meksyk (fot: P.A. Trześniowski 2021)
motmot pilodziob blekitnobrwisty eumomota supeciliosa ptak bird
Motmot (Eumomota supeciliosa), piłodziób czarnogardły/błękitnobrwisty, Riviera Maya, Jukatan, Meksyk (fot: P.A. Trześniowski 2021)
motmot momotus lessonii ptak bird toh
Motmot (Momotus lessonii), piłodziób żółtopierśny, Park Narodowy El Boqueron, Salwador (fot: P.A. Trześniowski 2021)
motmot momotus lessonii ptak bird toh
Motmot (Momotus lessonii) , piłodziób żółtopierśny ze sponiewieranym ogonkiem, Park Narodowy El Boqueron, Salwador (fot: P.A. Trześniowski 2021)
motmot momotus lessonii ptak bird toh
Parka motmotów (Momotus lessonii), piłodzioby żółtopierśne Park Narodowy El Boqueron, Salwador (fot: P.A. Trześniowski 2021)
toh motmot bird ptak
Motmot, rezerwat Otoch Maax Yetel Kooh, Jukatan, Meksyk
(fot: P.A. Trześniowski 2021)
motmot toh pilodziob zoltopiersny
Motmot żółtopierśny (Momotus lessonii), Jukatan, Meksyk (fot: P.A. Trześniowski 2023)
toh motmot bird ptak
Parka motmotów w rezerwacie Otoch Maax Yetel Kooh, Jukatan, Meksyk
(fot: P.A. Trześniowski 2021)
motmot pilodziob blekitnobrwisty czarnogardly eumomota supeciliosa ptak bird meksyk mexico
Motmot (Eumomota supeciliosa), piłodziób czarnogardły/błękitnobrwisty, Wzgórza Puuc, Jukatan, Meksyk (fot: P.A. Trześniowski 2024)
motmot pilodziob blekitnobrwisty czarnogardly eumomota supeciliosa ptak bird meksyk mexico
Motmot (Eumomota supeciliosa), piłodziób czarnogardły/błękitnobrwisty, Wzgórza Puuc, Jukatan, Meksyk (fot: P.A. Trześniowski 2024)
motmot pilodziob blekitnobrwisty czarnogardly eumomota supeciliosa ptak bird meksyk mexico
Motmot (Eumomota supeciliosa), piłodziób czarnogardły/błękitnobrwisty, Wzgórza Puuc, Jukatan, Meksyk (fot: P.A. Trześniowski 2024)
motmot pilodziob blekitnobrwisty czarnogardly eumomota supeciliosa ptak bird meksyk mexico
Motmot (Eumomota supeciliosa), piłodziób czarnogardły/błękitnobrwisty, Wzgórza Puuc, Jukatan, Meksyk (fot: P.A. Trześniowski 2024)

Wyprawy ornitologiczne do Mezoameryki

Poszukiwanie zaginionych stanowisk archeologicznych, pozwala na bliskie obcowanie z przyrodą i rozpoznawanie wielu wartościowych miejsc obserwacji ptaków. Stany Quintana Roo, południowo-wschodnie Campeche, departament Peten w Gwatemali i zachodnie Belize mają idealne warunki na wyprawy ornitologiczne. Jako pierwszy ornitologiczną wartość Jukatanu opisał jeszcze John L. Stephens (1843) Incidents of Travel in Yucatán, vols. 1 & 2, a jednej z wypraw Stephensa i Catherwooda towarzyszył kolekcjoner: „…dr Cabot otworzył przed nami wrota do nowych zainteresowań i pokładów piękna. Aby móc zacząć wreszcie działać jechał sam pierwszym powozem i nim ujechał daleko dostrzegliśmy lufę jego broni wystawioną na bok, a chwilę później padającego ptaka.” – tłumaczenie autora). W dzisiejszych trudnych czasach upadku i powszechnej degradacji środowiska naturalnego, autor pozwala w swojej obecności na polowanie wyłącznie z teleobiektywem.

Przemek Trzesniowski

© Przemek A. Trześniowski | archeologia.edu.pl

2 komentarze

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *