El Resbalon (Ek’ Witz)

Schody hieroglificzne z El Resbalon. Ekspozycja MURECO (fot: P.A. Trześniowski 2025)

Archeologia Majów, Maya, Mezoameryka, Meksyk, Jukatan, Quintana Roo, stanowisko archeologiczne, stanowiska archeologiczne, okres klasyczny, Niziny Majów, Dzibanche, Kaanul, El Resbalon, Drugie Królestwo Węża El Resbalon to stanowisko archeologiczne położone na południu stanu Quintana Roo (Jukatan, Meksyk) w pobliżu osady San Román. Oryginalna nazwa tego stanowiska brzmiała Ek’ Witz (maaya: Gwiezdna Góra). Obecnie uważa się, że… Czytaj dalej El Resbalon (Ek’ Witz)

Pancernik na Jukatanie

Pancernik dziewięciopaskowy (Dasypus novemcinctus) na stanowisku archeologicznym Dzibanche (fot: P.A. Trześniowski 2026)

Ameryka Środkowa, Mezoameryka, Jukatan, przyroda, natura, zwierzęta, ssaki, pancernik, weech, armadillo, Dasypus novemcinctus Pancernik dziewięciopaskowy (Dasypus novemcinctus mexicanus) to jedyny gatunek, a właściwie podgatunek ssaka z rzędu pancernikowców (Cingulata), jaki żyje nadal jeszcze na Jukatanie. Pancerniki prowadzą głównie nocny tryb życia, dlatego spotkania z nimi należą do rzadkości. Na kontynentach Ameryk żyje nadal kilkadziesiąt gatunków… Czytaj dalej Pancernik na Jukatanie

Ostronos (Nasua narica) – coati

Ostronos (Nasua narica) zwany w Meksyku coati, stanowisko archeologiczne Tulum (fot: P.A. Trześniowski 2020)

Ameryka Środkowa, Mezoameryka, przyroda, natura, zwierzęta, ssaki, coatimundi, coati, ostronos, pizote, chi’ik, ch’we, ts’uts’u Ostronos (Nasua narica) należy do rodziny szopowatych (Procyonidae). Do rodzaju Nasua należy też zamieszkujący Ameryką Południową Nasua nasua. Wraz z dwoma mniejszymi gatunkami ostronosów górskich, należących do rodzaju Nasuella tworzą one wspólnie monofiletyczne podplemię Nasuina. Ostronosy dość blisko spokrewnione są jeszcze… Czytaj dalej Ostronos (Nasua narica) – coati

La Chimenea (Deep Bone Room)

La Chimenea (Deep Bone Room), Sistema Taj Mahal, Riviera Maya, Jukatan, Meksyk

Antropologia, Ameryka Północna, Ameryka Środkowa, Paleoamerykanie, Paleoindianie, kalendarz migracji, szlaki migracji, Clovis, La Chimenea, Deep Bone Room, The Tribe of Tulum, Plemię Tulum, plejstocen La Chimenea, jedna z głębiej położonych komór w systemie Taj Mahal skrywa ślady działałności ludzkiej sprzed kilkunastu tysięcy lat, z końca plejstocenu. Cenote Tajma Ha, serce systemu jaskiniowego Taj Mahal, w… Czytaj dalej La Chimenea (Deep Bone Room)

Tutil – wczesne Dzibanche?

Dowody wpływu kultury Teotihuacan we wczesnoklasycznej ikonografii Dzibanche wewnątrz świątyni na szczycie jednej z piramid w grupie Tutil. Relief zniszczono prawdopodobnie w trakcie wojny domowej Węży (Kaanul) w latach 631-636 n.e. (fot: P.A. Trześniowski 2025)

Archeologia Majów, Maya, Mezoameryka, Meksyk, Jukatan, Quintana Roo, stanowisko archeologiczne, stanowiska archeologiczne, okres klasyczny, Niziny Majów, Dzibanche, Tutil, Kaanul, Drugie Królestwo Węża, Teotihuacan, talud-tablero Pomimo dekad badań archeologicznych grupy architektury i poszczególne piramidy na terenie Dzibanche nadal nie mają wiarygodnych datowań. Spacerując po terenie stanowiska archeologicznego łatwo zgodzić się z lansowaną tezą, że najstarszą częścią… Czytaj dalej Tutil – wczesne Dzibanche?

Holtun, La Maquina, Peten

Preklasyczne maszkarony architektoniczne wewnątrz kompleksu triadycznego w Holtun, Peten, Gwatemala (fot: P.A. Trześniowski 2026)

Mezoameryka, Jukatan, Peten, Gwatemala, archeologia Majów, Maya, Holtun, La Maquina, Yaxha, Tikal, stanowisko archeologiczne, stanowiska archeologiczne Holtun (Peten, Gwatemala) to średniej wielkości stanowisko archeologiczne, znajdujące się na obrzeżach wioski La Maquina, wśród wzgórz El Venado. Znajdujący się o 12 km od Yaxha i 35 km od Tikal ośrodek był zamieszkiwany od środkowego preklasyku aż po… Czytaj dalej Holtun, La Maquina, Peten

Motul de San Jose, jezioro Peten Itza

Mezoameryka, Jukatan, Peten, Gwatemala, archeologia Majów, Maya, Motul de San Jose, Tikal, Lago del Peten Itza, stanowisko archeologiczne, stanowiska archeologiczne Motul de San Jose leży 17˚1’ N 89˚53’ W zaledwie 32 km w linii prostej od Yax Mutul (Tikal). Oryginalna nazwa tego miejsca brzmiała Ik’. Ik’ wspominane jest w inskrypcjach na terenie różnych ośrodków epoki… Czytaj dalej Motul de San Jose, jezioro Peten Itza

Muyil / Chunyaxche – drugie ruiny Tulum

„Tego samego dnia przybyliśmy do zatoki, w pobliżu której stała wieża w pobliżu której stała wieża – najwyższa, jaką widzieliśmy” – zapiski kronikarza ekspedycji Grijalvy. Najwyższą piramidą na wschodnim wybrzeżu Jukatanu była najprawdopodobniej piramida El Castillo w Muyil A (Chunyaxche), z jej szczytu widać Morze Karaibskie...

Mezoameryka, archeologia Majów, Styl Wschodniego Wybrzeża, okres postklasyczny, postklasyk, piramidy, stanowisko archeologiczne, stanowiska archeologiczne, Riviera Maya, Tulum, Muyil, Chunyaxche, korytarz Peten, Peissel, Lindbergh, Mason, Spinden Muyil, określane również często jako Chunyaxche to mało znane stanowisko archeologiczne położone na wschodnim wybrzeżu półwyspu Jukatan, na południe od Tulum (Zama), 12 km od Morza Karaibskiego. Stanowisko znajduje się… Czytaj dalej Muyil / Chunyaxche – drugie ruiny Tulum

Saskabery i saskab – magiczny pył budowniczych Majów

Saskabera zidentyfikowana w sierpniu 2025 r. w leju krasowym z cenotą (fot: P.A. Trześniowski 2025)

Mezoameryka, archeologia Majów, archeologia jaskiniowa, jaskinie, kosmologia, religia, saskabera, sascabera, sascab, saskab, kosmografia krajobrazu, landesque cosmography, paradygmat jaskiniowy, cave paradigm, Jukatan MEZOAMERYKA 2025: DOI: 10.13140/RG.2.2.31348.82566 cyt: Trześniowski, P.A. (2025) Saskabery i saskab: Magiczny pył budowniczych Majów. „Mezoameryka” III. DOI: 10.13140/RG.2.2.31348.82566 Saskab nie był nigdy popularnym przedmiotem analiz. Saskaberom nie poświęcono wielu projektów badawczych, co sprawia,… Czytaj dalej Saskabery i saskab – magiczny pył budowniczych Majów

Bekaśnica (Aramus guarauna)

Bekaśnica (Aramus guarauna) w Laguna Coba, Jukatan (fot: P.A. Trześniowski 2025)

Przyroda Jukatanu i Ameryki Środkowej, Ameryka Środkowa, Jukatan, przyroda, natura, ptaki, zwierzęta, ornitologia, bech ha’ Bekaśnica (Aramus guarauna) to jedyny żyjący przedstawiciel rodziny Aramidae. Spokrewniona jest blisko z ibisami i żurawiami. Należy z nimi do rzędu żurawi (Guiformes). W przeszłości wyróżniano dwa gatunki bekśnic, jednak badania genetyczne przemodelowały żyjącą populację Ameryk w jeden gatunek z… Czytaj dalej Bekaśnica (Aramus guarauna)