Archeologia Majów, Maya, Mezoameryka, Meksyk, Jukatan, Quintana Roo, stanowisko archeologiczne, stanowiska archeologiczne, okres klasyczny, Niziny Majów, Dzibanche, Kaanul, El Resbalon, Drugie Królestwo Węża
El Resbalon to stanowisko archeologiczne położone na południu stanu Quintana Roo (Jukatan, Meksyk) w pobliżu osady San Román. Oryginalna nazwa tego ośrodka brzmiała prawdopodobnie Ek’ Witz (maaya: Gwiezdna Góra). Obecnie uważa się, że najpóźniej w V w. n.e. znalazło się ono w strefie wpływów pobliskiego Kaanul (Dzibanche), wczesnoklasycznej stolicy dynastii Węża (Kaanul), w trakcie pierwszej fazy ekspansji prowadzonej przez Yuknoom Ch’eena I.
Schody hieroglificzne z El Resbalon
Na stanowisku archeologicznym El Resbalon znaleziono do tej pory aż cztery egzemplarze schodów hieroglificznych (ang: Hieroglyphic Stairs – HS I-IV). Artefakty te odnoszą się w treści inskrypcji do dynastii Węża (Kaanul) oraz do legendarnej preklasycznej stolicy Chicha’ (El Mirador) i wydarzeń jakie miały tam miejsce na początku epoki późnopreklasycznej (400 p.n.e. – 150 n.e.).
El Resbalon zaczął dokumentować w 1978 r. Eric von Euw. Jako pierwsi z tutejszymi inskrypcjami zmagali się Linda Schele i Peter Mathews (1990). Badania epograficzne hirgoglificznych schodów z El Resbalon prowadzą obecnie niezależnie Octavio Quetzalcoatl Esparza Olguín i Alexandre Tokovinine. W lutym 2026 na łamach „Latin American Antiquity” ukazał się artykuł podsumowujący dotychczasowe dokonania epigrafików.
Schody hieroglificzne I-III z El Resbalon składają się łącznie z co najmniej 203 bloków hieroglificznych. Były badane in situ w latach 1973-78, a następnie umieszczono je w magazynach INAH. Jedynie HS I zdają się być kompletne. Znaleziono je jednak w rozsypce. W HS II jest tylko kilka wyrzeźbionych bloków, natomiast w HS III są spore braki materiału epigraficznego, przeniesionego m.in. do HS II.
W inskrypcjach na schodach hieroglificznych z El Resbalon zastosowano pełne formuły kalendaryczne z blokami glifów inicjującymi daty w Długiej Rachubie (ISIG), tzolk’inem i haab’em, kalendarzem księżycowym i kołem Władców Nocy.
W inskrypcjach ze schodów hieroglificznych z El Resbalon wymieniono następujące zidentyfikowane persony: 1) Lak’nes/Lak’ne’ch Bahlam – władca Ek’ Witz, który konsekrował schody HS i HS III; 2) Ti’ Chan K’inich Xan Bahlam – władca Ek’ Witz, protoplasta dynastii; 3) K’inich Tajal Wayab Num Joloom, imperator Chicha’ (El Mirador); 4) Siyaj K’ahk’ – hetman prowadzący entradę Teotihuacan na Niziny Majów w 378 r. n.e.; 5) Yuknoom Jom Uhut Chan (Świadek Niebios), boski władca Węża (Kaanul); 6) [Tayel Chan] K’inich, boski władca Węża (Kaanul) – imię takie widnieje jako drugie po Skyriserze, założycielu dynastii na liście z Pucharów Dynastycznych, 7) K’ahk’ Ti’ Ch’ich’ Aj Saakil, boski władca Węża (Kaanul).
Schody hieroglificzne I
Schody hieroglificzne I z El Resbalon wyświęcono na pamiątkę pierwszego katuunu panowania Lak’ne’ch Bahlama, władcy Ek’ Witz (El Resbalon), dnia 9.4.14.10.4 5 Kan 12 Kayab (25 II 529 n.e. zgodnie z korelacją 584285). W pobliskim Kaanul (Dzibanche) panował wtedy Tuun K’ab Hix – architekt ekspansji dynastii Węża na południowe Niziny Majów, którego wymieniono w inskrypcjach w odległych ośrodkach Majów, jak: La Corona w zachodnim Peten (520 n.e.), Yaxchilan w Chiapas nad Usumacintą (537 n.e.) i Naranjo we wschodnim Peten (546 n.e.), a być może również w Caracol w południowym Belize…
Klazule na schodach hieroglificznych I, dotyczące poszczególnych wydarzeń, są ostro oddzielone. Każda zaczyna się własnym blokiem ISIG i datą w Długiej Rachubie. Zachował się tylko jeden przedział czasu (DN – distance number) i został użyty w kontekście współczesnym, w odniesieniu do rocznicy koronacji władcy.
Schody hieroglificzne III
Część elementów schodów hieroglificznych III została umieszczona w schodach hieroglificznych II z El Resbalon, co utrudnia ich odczytanie. Na podstawie rekonstruowanej daty, być może konsekrowane zostały w 569 r. n.e.
Bibliografia:
Esparza Olguín, Octavio Quetzalcoatl (2022) Fragmentos de un pasado olvidado: La Escalera Jeroglífica II de El Resbalón. (in:) Octavio Q. Esparza Olguín (ed.) Evocaciones del pasado: Nuevos estudios arqueológicos y epigráficos en Campeche y el sur de Quintana Roo. Universidad Nacional Autónoma de Mexico, Mexico City, pp. 85-109.
Schele, Linda; Peter Mathews (1990) A Proposed Decipherment for a Portion of Resbalon Stair 1. „Texas Notes on Precolumbian Art, Writing, and Culture” 3:1-5.
Tokovinine, Alexandre; Sandra Balanzario (2025) En el cerro de la estrella: Documentación, reconstrucción, e interpretación
de las escaleras jeroglíficas de El Resbalón, Quintana Roo, México. (in:) Gloria Ajú Álvarez, Luis Méndez Salinas, and Lorena Paiz Aragón (eds.) XXXVII Simposio de Investigaciones Arqueológicas en
Guatemala, Asociación Tikal, Guatemala City, pp. 1057-1074.
Tokovinine, Alexandre; Sandra Balanzario, Jan Naumenko (2026) Years without Count: Building the Chronology of the Narratives on El Resbalón Hieroglyphic Stairways. „Latin American Antiquity”.
Tsukamoto, Kenichiro (2005) Un estudio sobre la organizacion espacial del antiguo asentamiento maya El Resbalon, Quintana Roo. „Estudios de Cultura Maya” XXVI:41-66.
4 komentarze